Het talenfestival van Nederland en Vlaanderen!

DRONGO Festival 2012

Het festival was zelfs al een week van tevoren volledig uitverkocht.
Op 19 september ging de eerste editie van het DRONGO festival van start in de Openbare Bibliotheek (OBA) aan het Oosterdokseiland. Eerste, omdat de organisatoren tijdens het organiseren meteen maar een volgende editie planden. De belangstelling voor een festival waarin meertaligheid in al zijn aspecten centraal staat, blijkt groot. Zo groot zelfs, dat het festival al een week van tevoren volledig was uitverkocht.
De aftrap vindt plaats in het Theater van ‘t Woord op de zevende verdieping van de OBA. De presentatie is in handen van Klokhuispresentatrice Dolores Leeuwin, zelf meertalig opgegroeid.

OBA-directeur Hans Van Velzen opent het programma. Hij toont zich verheugd over het feit dat het festival plaatsvindt in zijn bibliotheek: “Bij uitstek een goede plek,” aldus van Velzen, “neem alleen al de naam van deze theaterzaal: ‘Het Theater van ‘t Woord’. De OBA doet heel veel aan taalverwerving en ook onze werknemers zijn representatief voor de doelgroep: dertig procent is meertalig. Je hoeft hier maar de trap af te lopen en je staat midden in het onderwerp.” Van Velzen hoopt dat als mensen na deze dag de bibliotheek verlaten, hun waarneming is veranderd, en ze zich realiseren hoe meertalig de stad eigenlijk is.

Meertaligheid is een oplossing, niet een probleem.
Maaike Verrips, de initiatiefneemster van dit festival, vindt dat het tijd wordt dat meertaligheid uit de negatieve sfeer wordt gehaald. “Meertaligheid is een oplossing, niet een probleem.” Ze hoopt vandaag zoveel mogelijk partijen bij elkaar te brengen. Op een groot scherm zien we beelden van de drongo, de naamgever van het festival: een indigoblauw vogeltje met een staart uitlopend in sierlijke uitlopers met kwastjes. “Als hij vliegt, vliegen er twee vlaggen achter hem aan.” Gelach in de zaal.

..”Nog bijzonderder is dat het beestje meertalig is”, vervolgt Verrips, “en daar doet hij zijn voordeel mee; als het moet, kan hij zijn territorium verdedigen door andere dieren in hun eigen taal aan te spreken of te waarschuwen. Evolutionair is de drongo daarmee in het voordeel ten opzichte van andere vogels. Een uitstekend symbool, kortom, voor dit festival.”

Dan is het tijd voor dokter Drongo, overgevlogen uit de Andaman-eilanden. Uit zijn zingende zaag tovert hij een exotische melodie. De doventolk op het podium voert een stil ballet op wanneer ze de ijle, waaierende geluiden in gebaren omzet. Dokter Drongo doet een oproep aan het publiek om een gezamenlijk Drongolied te maken: een meertalig, door de bezoekers in hun talen te zingen lied op een aanstekelijke melodie.

En dan gaan in de grote zaal de lezingen van start terwijl een deel van het publiek uitwaaiert over de zesde en zevende verdieping.

 

Lezingen

Meertaligheid kan bijdragen aan de algehele ontwikkeling van het kind, zowel cognitief als sociaal.
De eerste lezing wordt gegeven door Jacomine Nortier, docent/onderzoeker op het gebied van meertaligheid aan de universiteit van Utrecht. Volgens haar koesteren veel mensen het vooroordeel dat opgroeien in een meertalige omgeving ten koste gaat van de standaardtaal en dat je een leerachterstand oploopt wanneer er thuis Turks of Berbers wordt gesproken. “Zelfs op scholen krijgen ouders ongenuanceerd het advies van leerkrachten om Nederlands tegen hun kinderen te praten, ook als het hun moedertaal niet is.” Ze bepleit dat meertaligheid kan bijdragen aan de algehele ontwikkeling van het kind, zowel cognitief als sociaal.

[Prof. dr. Piet van de Craen, hoogleraar aan de Vrije Universiteit Brussel, gaat in de tweede lezing in op de neurologische aspecten van meertaligheid. Hij maakt eveneens korte metten met het vooroordeel dat de tweede taal ‘ruimte afknabbelt’ van de standaardtaal. “Vergelijk het met muziekonderwijs; hoe meer instrumenten je bespeelt, hoe muzikaler je wordt. pullquote style=”left”]Vergelijk het met muziekonderwijs; hoe meer instrumenten je bespeelt, hoe muzikaler je wordt. Hetzelfde geldt voor meertaligheid.[/pullquote]Hetzelfde geldt voor meertaligheid.” Opmerkelijk is dat kinderen die meertalig zijn opgevoed ook een grotere rekencapaciteit aan de dag leggen, omdat sommen vaak op een talige manier worden aangeboden. Het blijkt dat kinderen die tweetalig zijn opgevoed hun brein efficiënter gebruiken. Aan de hand van MRI-scans toont hij aan dat kinderen die meerdere talen beheersen minder verbindingen hebben in het brein, waardoor ze een kortere nadenktijd nodig hebben bij complexe taken.

Dr. Sharon Unsworth, universitair docent/onderzoeker aan het Departement Moderne Talen en het Utrechts instituut voor Linguïstiek aan de Universiteit Utrecht gaat in op de vraag waarop je moet letten als je je kind meertalig opvoedt. Er blijkt hiervoor geen standaardrecept te zijn. Het hangt onder meer af van de talen van de ouders. Door middel van tv-programma’s en boekjes in de tweede taal pikt een kind enorm veel op. Iemand met Engels als tweede taal is in Nederland in het voordeel vergeleken bij een kind met Berberse ouders.

Wanneer je een kind tweetalig wil opvoeden is het vooral belangrijk om zoveel mogelijk woorden aan te bieden die betekenisclusters vormen, en die clusters af te stemmen op logische momenten in de ontwikkeling.
Het Engelse aanbod op televisie is immers groot. Verder maakt het uit of de ouders talen spreken die verwant zijn aan een omgevingstaal. Japans en Nederlands liggen bijvoorbeeld verder uit elkaar dan Duits en Nederlands. “Wanneer je een kind tweetalig wil opvoeden is het vooral belangrijk om zoveel mogelijk woorden aan te bieden die betekenisclusters vormen, en die clusters af te stemmen op logische momenten in de ontwikkeling.” Er is echter nog meer onderzoek nodig om te komen tot gerichte opvoedstrategieën. Om die reden roept Unsworth bezoekers op om mee te doen aan onderzoeken. Er kan bij haar daarvoor worden ingetekend na de lezing.

De laatste spreker is Prof. dr. Folkert Kuiken, hoogleraar Nederlands als Tweede Taal aan de Universiteit van Amsterdam. Hij vertelt een interessant verhaal over hoe anderstaligen Nederlands leren en waar je als niet Nederlandstalige tegenaan loopt bij het leren van deze pittige taal.

Het klikt

De informatiemarkt strekt zich uit over twee OBA-etages en zal de hele dag druk bezocht worden. Er is van alles te doen en te beleven en de sfeer is uitstekend. Er worden spelletjes gespeeld en boeken aangeschaft. Ook melden mensen zich aan voor taalcursussen. Aan een speeltafel waar meertalig wordt gekwartet ontmoeten twee Brusselse taalkundigen elkaar voor het eerst. Het klikt. Er worden gegevens uitgewisseld.

Gebarentaal is geen vereenvoudiging van de spraak dus, maar een volwaardige, gedifferentieerde taal met vele expressiemogelijkheden.
Op de zesde etage kun je alles te weten komen over Kentalis, een landelijke organisatie die zich bezig houdt met zorg en onderwijs voor mensen met een communicatieve beperking. Gebarentaal is een visueel-manuele taal waarin begrippen en handelingen door middel van gebaren wordt weergegeven; geen vereenvoudiging van de spraak dus, maar een volwaardige, gedifferentieerde taal met vele expressiemogelijkheden. Docent David spreekt met mij middels een gebarentolk. Een bijzondere gewaarwording; gewend als we zijn ons te richten naar de spreker, kostte het in het begin moeite om niet de gebarentolk aan te kijken, maar de gebarende David. Al pratend raak ik onder de indruk van de snelheid en accuratesse waarmee de tolk Davids verhaal in woorden omzet, en het mijne in woord én gebaar.

Op de zevende etage vertelt uitgeverij Acco over lesmateriaal voor meertaligen, toegesneden op de verschillende doelgroepen. Bij een stand van het Chinees Onderwijscentrum Nederland kun je een snelcursus Chinese Kalligrafie doen. Dat valt nog niet mee. “Diep ademhalen en het hoofd leegmaken”, beveelt de Chinese docente. “Beschouw het maar als een vorm van meditatie.”

Diep ademhalen en het hoofd leegmaken, beschouw het maar als een vorm van meditatie.
In de Tolkencabine krijg je de kans een simultaanvertaling te maken van diverse buitenlandse toespraken, en op de zesde etage kun je je laten fotograferen met bordjes in de hand waarop de talen staan die je beheerst. “Er zijn mensen die handen tekort komen”, lacht de fotograaf. “Je staat soms versteld van het aantal talen dat mensen blijken te beheersen.” Een bijzonder initiatief, omdat het iets aan de oppervlakte brengt wat normaal gesproken onzichtbaar blijft. Belangstellenden kunnen de foto’s naderhand opvragen op de website van het DRONGO festival.

Bezoeker Gaston Dorren, eigenaar van een tekstbureau, was onder de indruk van de schoonheid van de Chinese karakters. “Een inspirerende concentratieoefening.” De simultaanvertaling van de Engelstalige speech viel hem echter niet mee. “Het ging werkelijk razendsnel.” Een paar stalletjes verderop vertelt Oba-medewerker Ton van de Laar belangstellenden over het in de OBA aanwezige Taalplein. Hij is verheugd over het initiatief. “Onze taalcollectie is uitstekend; je kunt er op allerlei niveaus en manieren je kennis van de Nederlandse taal vergroten.” Hij hoopt dat het Taalplein na vandaag nog meer mensen zal inspireren en als bezoeker zal trekken.

Slotsessie

Terwijl de zaal volloopt worden we verwelkomd door een zangkoor in fleurige klederdracht uit Suriname, Thailand, Syrië en Kaapverdië. Het publiek geniet van de lullabies uit de verschillende taalgebieden.

Meertaligheid is de sleutel tot kennis van de wereld, als je ergens de taal kent, voel je je machtig.
Daarna is het tijd voor de uitreiking van de Gouden Talenknobbels, één voor het publiek en één voor een programmaonderdeel van het festival. In samenwerking met haar studenten stelde Jacomine Nortier een juryrapport op over de programmaonderdelen. Yasmine Allas, actrice en schrijfster van Somalische afkomst, reikt de prijs uit. “Meertaligheid is de sleutel tot kennis van de wereld, als je ergens de taal kent, voel je je machtig.” Zelf leerde ze naast Somalisch Engels en later Nederlands. “Italiaans ken ik inmiddels ook een beetje; mijn ouders gebruikten het om opvoedkundige zaken te bespreken.” Lachend: “Misschien dat ik daarom later op Italiaanse mannen viel.”

Zoveel leuke en inspirerende mensen bij elkaar. Wat een positiviteit!
Judith de Jong van Portaal Trainingen wint De Gouden Talenknobbel met haar spoedcursus Spaans. De tweede talenknobbel gaat naar Hindrik Sijens voor zijn prestaties in het Fries. De Jong had de hele dag al glimlachend rondgelopen, maar nu kan haar dag helemaal niet meer stuk. “Zoveel leuke en inspirerende mensen bij elkaar. Wat een positiviteit! Dat zou Den Haag eens moeten zien.” Het team van MICReLa uit Groningen krijgt een eervolle vermelding voor hun presentatie over receptieve meertaligheid – het verschijnsel dat je een taal die je niet spreekt soms toch redelijk kunt begrijpen.

Wanneer ik aan het eind van de dag met een hoofd vol informatie de bibliotheek verlaat, zie ik een groep studenten met gitaarkoffers van het naastgelegen conservatorium op de trappen van de OBA. Gelach stijgt op. Ik hoor een mengelmoes van accenten.

Als ik buiten kom is de wereld inderdaad een beetje veranderd.
De voertaal is Nederlands, maar zo te horen komen de studenten uit verschillende delen van de wereld. Hoewel ik de OBA regelmatig bezoek, is het alsof ik het voor het eerst hoor. Directeur Van Velzen heeft gelijk gekregen: als ik buiten kom is de wereld inderdaad een beetje veranderd.

Mariëtte Baarda publiceert essays en interviews in o.a. De Groene Amsterdammer, Onze Taal, Ode en Schrijven Magazine. Ze won in 2008 de Hans Baaij-essayprijs voor haar essay ‘Vijgentorens in de hal’ over guerillakunstenaars in de stad.

Bekijk alle foto's op Google
Deel het:Share on Google+Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on LinkedIn

Instagram

No images found!
Try some other hashtag or username

Last Facebook Posts

Labs IvdNT

Is een smombie een nieuw, hip zomerdrankje of een type jongere? Wat doet een haktivist precies? En wat is een vergistoerist?..

0 vind ik leuks, 0 reacties8 uren geleden